Vahanın bereketi

El-Ahsa'nın mevsim meyveleri

Dünyanın en büyük vahasında mevsimler bahçelerde birbirini izler ve her biri ziyaretçiye yeni bir meyve, yeni bir lezzet sunar. Bu meyveler arasında yazın altın sarısı rutab (taze, yumuşak evredeki hurma), kışın sidr meyvesi (kanar) ve vahanın ünlü misket limonu vardır.

2,5 milyon

vahadaki hurma ağacı

400 bin

diğer meyve ağacı

Ekim 2020 tarihli Guinness Dünya Rekorları kaydına ve Suudi Arabistan'ın Çevre, Su ve Tarım Bakanlığı istatistiklerine göre.

Meyveler arasında bir gezinti

Her mevsimin kendi meyvesi

Ziyaret edeceğiniz mevsimi seçin, meyvelerini görün:

Hurma — vahanın tacı

El-Ahsa'nın en önemli ürünü hurmadır. Resmî raporlar yıllık üretimi yaklaşık 100.000 ile 120.000 ton arasında gösterir; Suudi Basın Ajansı (SPA) ise Ekim 2024'te 200.000 tondan fazla üretim olduğunu bildirdi. Vaha, dünyanın en büyük hurma gen bankalarından birine sahiptir. 2021'de El-Ahsa Hurma ve Hurma Ağacı Merkezi, 127'den fazla yerli ve yabancı çeşitle Guinness rekoru kırdı. Bazı kaynaklara göre Halas, Şişi ve Raziz birlikte üretimin yaklaşık dörtte üçünü oluşturur.

Hurma

Halas

Rutab: temmuz ortası – ağustos sonu • Olgun hurma: yaklaşık 15–25 Eylül

Halas, El-Ahsa hurmalarının simgesi ve en ünlü çeşididir; en çok satan çeşit de odur. Vahadaki hurma ağaçlarının %15–20'sini oluşturur. Meyvesi oval ve orta boyludur, lifi azdır; rengi altın sarısından kehribara uzanır, dokusu yumuşaktır. Tatlılığı dengeli ve aromatiktir. Uzun süre saklansa bile lezzetini korur. Geleneksel olarak Arap kahvesinin yanında, cömertlik ve misafirperverlik sembolü olarak sunulur. Çinko, manganez ve selenyum gibi minerallerce zengindir.

Hurma

Şişi

Rutab: haziran sonu • Olgun hurma: ağustos ortası–sonu

Şişi, El-Ahsa'nın ikinci en ünlü çeşididir; Halas'tan sonra en çok aranan çeşit de odur. Meyvesi iridir, eti kalın ve nispeten yumuşaktır. Rengi çoğunlukla kahverengidir, alt kısmı altın sarısıdır. Çok tatlıdır. Uzun süre bozulmadan durur. Bu yüzden saklanmaya ve dondurulmaya uygundur, yıl boyu yenebilir. Hurma pekmezi (dibs) ve diğer hurma ürünlerinde de kullanılır.

Hurma

Raziz

Olgun hurma: sezonun sonu, yaklaşık ekim başı

Raziz, El-Ahsa'nın en eski ve en köklü hurmalarından biridir; en iyi ve en besleyici çeşitler arasında sayılır. “Sifsif” adlı ünlü kış tatlısının temel malzemesidir. Bu tatlı Raziz hurması, hurma pekmezi ve susamla yapılır ve misafirlerin ağırlandığı meclis salonlarında sunulur. Raziz, hurma pekmezinin de temel malzemesidir. Bugün nispeten nadir bir hurmadır, çünkü çiftçilerin çoğu Halas yetiştirmeye yöneldi.

Hurma

Barhi

Rutab: yazın

Barhi, El-Ahsa'nın ve Arap dünyasının en ünlü rutab çeşitlerinden biridir. Irak kökenlidir; on dokuzuncu yüzyılın sonlarında El-Ahsa'ya ve El-Kasım Bölgesi'ne ulaştı. Son derece tatlı ve yumuşaktır. Sarı balah (bisr) evresinde bile buruk bir acılığı yoktur. Bu yüzden her üç evrede de yenir: balah, rutab ve olgun hurma. Olgunlaştıkça rengi yeşilden sarıya, sonra kehribara döner.

Gar, Huneyzi ve Şahl çeşitlerinden rutab kaseleri

Hurma

Bavakir — erken ve yerel çeşitler

Rutab ve olgun hurma: mayıs sonundan ekime kadar

Büyük çeşitlerin yanında vaha, sezonu açan ya da kapatan onlarca yerel çeşitle doludur. Erken hasadı Tayyar, Micnaz ve Gar çeşitleri açar; ardından Huneyzi, Şişi ve Halas gelir. Ümm Rahim, Zamili ve Hilali gibi geç rutablar ağustos ortasına kadar sürer. Bunlara Şubeybi, Şahl, Vuseyli, Hatimi, Kasbi ve başkaları da eklenir.

Narenciye

Yeşil El-Ahsa misket limonları ve kesilmiş yarım meyve

Narenciye

El-Ahsa misket limonu (ya da “Bin Züheyri”)

Yaz: haziran ortasından ağustos sonuna kadar

Misket limonu (lomi), hurmadan sonra El-Ahsa'nın ikinci ürünüdür. Meyvesi küçük, koyu yeşil ve ince kabukludur; suyla dolup taşar. Tadı çok ekşidir; keskin kokusu onu diğer tüm narenciyelerden ayırır. Vahaya yayılmış, meyve veren 100.000'den fazla misket limonu ağacı vardır. Bir ağaçtan bir mevsimde 25–30 kg ürün alınır. Misket limonuyla ilgili, El-Ahsa'da sevilen bir yaz âdeti de vardır. Aileler bir araya gelip meyveyi sıkar ve suyunu yıl boyu kullanmak üzere saklar. Bu ürüne “cemid” denir: güneşte kurutulup bekletilmiş misket limonu suyu. Misket limonu her yıl El-Ahsa Lomi Sergisi'yle kutlanır. Sergiyi El-Ahsa Ticaret Odası ile El-Ahsa Geliştirme Kurumu birlikte düzenler.

Narenciye

Atranc (ağaç kavunu)

Kış: ocak ayından mart başına kadar

Çok eski bir narenciyedir; meyvesi iri ve güzel kokuludur, kabuğu kalın ve buruşuktur.

Yaz meyveleri

Yaz meyveleri

El-Ahsa sarı kavunu

Yaz: yaklaşık mayıs sonundan itibaren

Kuşaktan kuşağa aktarılan tarımsal ve kültürel bir mirastır. Çiftçilerin üstün tohumları seçip saklamasıyla oluşan yerel bir çeşittir. Bu seçim ona kendine özgü sarı rengini kazandırmış, El-Ahsa'nın sıcağına ve su kıtlığına karşı dayanıklılık vermiştir. Tatlı ve aromatiktir; su, lif, C vitamini, potasyum ve karotenoidlerce zengindir, kalorisi düşüktür. Yazın vücudun su ihtiyacını karşılamaya yardımcı olan doğal bir kaynaktır.

El-Ahsa incirleri ve içi görünen yarım bir incir

Yaz meyveleri

El-Ahsa inciri

Yaz

Sevilen bir yaz meyvesidir. El-Ahsa'nın en ünlü çeşidi açık limon yeşilindedir; her incir tek lokmalıktır. Şekerli ve yumuşaktır; birçok incirin aksine çabuk bozulmamasıyla öne çıkar. Genellikle kendine ayrılmış bahçelerde değil, hurmalıkların içinde misket limonunun ve narın yanına serpiştirilerek dikilir. Bu yüzden ağaç sayısına dair kesin bir veri yoktur. Bazı çiftçiler incirleri kurutarak saklar. Kur'an-ı Kerim'de anılan mübarek bir meyvedir.

Yaz meyveleri

El-Ahsa bambarı

Yaz: yaklaşık temmuz–ağustos

Yaşça büyüklerin çok sevdiği geleneksel bir meyvedir; bilimsel adı Cordia myxa olup sebestan, muheyt ve hambu adlarıyla da bilinir. Küçük ve oval meyvesi olgunlaştıkça yeşilden sarıya ya da kahverengiye döner. Tatlıdır; meyve eti yapışkanlığıyla ünlüdür. Taze yenir; geleneksel olarak halk hekimliğinde sindirim sistemi için kullanılır.

Yaz meyveleri

El-Ahsa üzümü

Yaz: yaz başından itibaren

Küçük taneli, çekirdekli yerel bir üzümdür; boyutuna rağmen lezzetiyle değer görür. Kırmızı ve yeşil olmak üzere iki çeşidi vardır. Hasadı yaz mevsimiyle birlikte, misket limonu, incir ve rutabla aynı dönemde başlar. Yerel basına konuşan çiftçilere ve satıcılara göre üretim hızla düşmüştür. Onlara göre bu üzüm çeşidi de su kıtlığı ve küçülen tarım arazileri yüzünden yok olma tehdidi altındadır.

“Suvari” narları ve parlak kırmızı taneleri görünen kesilmiş yarım nar

Yaz meyveleri

El-Ahsa narı (“Suvari”) Yok olmak üzere

Köklü, yerel bir meyvedir; en iri örneklerine “Suvari” adı verilir. Çok tatlıdır; öyle ki olgunlaşınca çatlar. Rengi canlıdır. Eskiden vahada incir ve misket limonunun yanında sık dikilirdi. El-Ahsa'nın geleneksel meyvelerinden birkaçı gibi, bunun da üretimi o kadar düştü ki vahanın bahçelerinden neredeyse yok oldu; bugün nadirdir.

Yaz meyveleri

Papaya

Yaz: haziran–ağustos

Tatlı, turuncu etli tropikal bir meyvedir; vahanın bahçelerinde yazın olgunlaşır.

İlkbahar ve kış meyveleri

İlkbahar meyveleri

El-Ahsa dutu

İlkbahar: yaklaşık nisan — sezonu ancak bir ay sürer

Mevsimi kısa bir ilkbahar meyvesidir; son soğuklar çekilirken görünür. Küçük, yuvarlağa yakın taneleri kırmızı, siyah ve mavidir; El-Ahsa çiftliklerinde kırmızı ve siyah olanlar ağır basar. Talep, tam da mevsimi bu kadar kısa olduğu için yüksektir. Taze yenir; tatlılarda, dondurmalarda, meyve sularında ve reçellerde kullanılır; sezon bittikten sonra dondurularak saklanır. Yetiştiriciliği vahanın gelecek vaat eden ürünlerinden biri sayılır.

Kış meyveleri

El-Ahsa kanarı (Nabk)

Kış: yaklaşık ocak ayından mart sonuna kadar

Köklü bir kış meyvesidir; Kur'an-ı Kerim'de anılan sidr ağacında yetişir. Vaha, bu meyve için hâlâ verimli bir yerdir. Birkaç çeşidi vardır: “Tuffahi” (elma büyüklüğünde), “Ümm Suleym” (küçük ve çekirdeksiz) ve “Sini” (büyük ve yeşil). Bunların yanında armut biçimli ve Hint çeşitleri de bulunur. Tatlıdır ve özellikle çocukların sevdiği bir meyvedir; uzun süre saklanmaz. Çarşılarda bu meyveyi satın almanın kendine özgü halk ezgileri vardır.

Meyve	Mevsim	Grup
Halas	Rutab: temmuz ortası – ağustos sonu • Olgun hurma: yaklaşık 15–25 Eylül	Hurma — vahanın tacı
Şişi	Rutab: haziran sonu • Olgun hurma: ağustos ortası–sonu	Hurma — vahanın tacı
Raziz	Olgun hurma: sezonun sonu, yaklaşık ekim başı	Hurma — vahanın tacı
Barhi	Rutab: yazın	Hurma — vahanın tacı
Bavakir — erken ve yerel çeşitler	Rutab ve olgun hurma: mayıs sonundan ekime kadar	Hurma — vahanın tacı
El-Ahsa misket limonu (ya da “Bin Züheyri”)	Yaz: haziran ortasından ağustos sonuna kadar	Narenciye
Atranc (ağaç kavunu)	Kış: ocak ayından mart başına kadar	Narenciye
El-Ahsa sarı kavunu	Yaz: yaklaşık mayıs sonundan itibaren	Yaz meyveleri
El-Ahsa inciri	Yaz	Yaz meyveleri
El-Ahsa bambarı	Yaz: yaklaşık temmuz–ağustos	Yaz meyveleri
El-Ahsa üzümü	Yaz: yaz başından itibaren	Yaz meyveleri
Papaya	Yaz: haziran–ağustos	Yaz meyveleri
El-Ahsa dutu	İlkbahar: yaklaşık nisan — sezonu ancak bir ay sürer	İlkbahar ve kış meyveleri
El-Ahsa kanarı (Nabk)	Kış: yaklaşık ocak ayından mart sonuna kadar	İlkbahar ve kış meyveleri

Bu sayfanın doğruluğu hakkında

Bu sayfa güvenilir resmî ve tarımsal kaynaklara dayanır; her bilgiyi yayımlamadan önce doğrulamaya özen gösteririz.

Olgunlaşma zamanları hava koşullarına göre sezondan sezona biraz değişir.